Cartlann Nuachta: 3 Meitheamh 2015

3 Meitheamh 2015


An Spidéal sa gComórtas Peile

CLG AN SpidéilAn deireadh seachtaine seo caite chuaigh peileadóirí an Spidéil chomh fada leis an gcluiche leath-cheannais i gComórtas Peile na Gaeltachta sa roinn sinsir agus níor buaileadh iad ach le cúilín amháin i gcluiche a craoladh ar TG4. Éacht a bhí ann nuair a chuimnítear go bhfuil an Spidéal ag grád idirmheánach. Mar sin féin bhuail siad dhá fhoireann sinsir i nGaillimh le áit a fháil sna babhtaí ceannais den Chomórtas Peile, agus bhuail siad foireann sinsir eile, Cill tSeadhna ó Mhaigh Eo, le áit a fháil sa gcluiche leath-cheannais.

Roinnt Torthaí CLG

  • Peil Sóisear na mBan: Mícheál Breathnach 1 – 10; Bóthar na Trá 0 – 10.

  • Cluiche Leathcheannais Comórtas Peile na Gaeltachta: An Spidéal 0 – 8; Cill Chártha 0 – 9.


Campa Samhraidh ag Club Óige Lurgan

lurgan-logo-2015Tá Campa Samhraidh eagraithe arís an Meitheamh seo ag Club Óige Lurgan i gcomhar le Coláiste Lurgan. Ar an Luan seo caite, chláraigh 20 déagóir óg, atá ina mbaill de Chlub Óige Lurgan, le páirt a ghlacadh sna himeachtaí tráthnóna, a bheas ar bun ag an gColáiste Ghaeilge, idir kayacáil, rothaíocht, cispheil, cluichí ar an trá, snámh, céilithe, amhránaíocht, discóanna agus fiseáin ceoil, ar ndóigh.


Iarrthóir Aontaithe as Cois Fharraige don LCDC

Aodán Mac Donncha Comhlacht Forbartha an SpidéilTriúr ó Chois Fharraige atá ainmnithe le seasamh sa toghchán le ionadaithe a roghnú ar an LCDC ón earnáil pobail is deonach: Seán Ó Coistealbha, Príomhfheidhmeannach Muintearas, atá ainmnithe ag Coiste Forbartha na bhForbacha; Aodán Mac Donncha atá ainmnithe ag Comhlacht Forbartha an Spidéil agus Gearóid (Gerry Willy) Ó Fátharta atá ainmnithe ag Cumann Forbartha Chois Fharraige.

Mar gur ‘first past the post’, atá á úsáid sa toghchán ag an gComhairle Chontae, d’iarr Cumann Forbartha Chois Fharraige ar an triúr iarrthóirí ó Chois Fharraige tíocht ar shocrú, sa gcaoi is go bhféadfaí tacaíocht aontaithe a thabhairt do iarrthóir amháin ó Chonamara. Bhí beirt de na hiarrthóirí sásta leis sin agus socraíodh go mbeadh tacaíocht á lorg sa nGaeltacht agus i gConamara do Aodán Mac Donncha (sa bpictiúr thuas) mar iarrthóir aontaithe. Dá réir sin tá litir tacaíochta seolta amach ag Cumann Forbartha Chois Fharraige chuig gach ceann de na coistí agus eagrais pobail atá ag feidhmiú i gceantar Chonamara is Árann, ag iarraidh orthu tacú le Aodán Mac Donncha mar iarrthóir aontaithe.

Caithfidh na páipéir ballóide a bheith ar ais in oifig an Chomhairle Chontae faoi amárach, Aoine 5 Meitheamh, ag 14.00 uair.

Tá tábhacht faoi leith ag baint leis an LCDC atá ag Comhairle Chontae na Gaillimhe. Ceaptar gur faoi LCDC a leagfar amach an structúr nua faoina mbeidh an clár LEADER nua ag feidhmiú.


Ísliú Stádais Tugtha don Spidéal

Clúdach_Udaras_Nuashonrú 2015Le linn na seachtaine foilsíodh tuarascáil a thug le fios go mba cheart ísliú stádais ó Chatagóir A go Catagóir B a thabhairt don Spidéal mar cheantar Gaeltachta. Sa Staidéar Cuimsitheach Teangeolaíoch (2007) bunaithe ar fhigiúirí ón Daonáireamh 2002, tugadh stádas Catagóir A don Spidéal, bliain a raibh 68% den daonra sa toghroinn ar a thugtar An Spidéal ag tuairisciú go n-usáideann siad an Ghaeilge go laethúil. Ach de réir an Daonáirimh in 2011, bhí céatadán na gcainteoirí laethúla titithe go 65%, faoi bhun an 67% a leagadh síos mar bhunchéatadán de chainteoirí laethúla le bheith aitheanta i gCatagóir A.

De réir an tuarascála seo, sa Limistéar Pleanála Teanga Chois Fharraige bheadh stádas Catagóir A ag an gceantar ag fad idir Abhainn Bholuisce agus Abhainn Chasla, sé sin paróistí An Chnoic, Na Minna, An Tulach agus Ros a’ Mhíl. Bheadh stádas Catagóir B ag an Spidéal agus Catagóir C ag Na Forbacha.

Ach tá daoine ag ceapadh nach bhfuil an scéal faoin Spidéal chomh duairc is a thugtar le fios. Dúirt Seán Ó Neachtain, iar-chathaoirleach ar Údarás na Gaeltachta, go bhfuil ‘feabhas tagtha ar an Spidéal le roinnt blianta anuas maidir le labhairt na Gaeilge’. D’admhaigh sé go raibh fadhb ann, mar a bhíonn i gcónaí ag teanga neamhfhorleathan atá in iomaíocht le Béarla, an mhórtheanga chumarsáide, ach go mb’fhearr leis ‘go dtabharfadh na húdarais aghaidh ar leigheas na faidhbe in ionad a bheith ag cur tuairiscí diúltacha acadúla i dtoll a chéile’.

Dúirt Máire Ní Neachtain, Cathaoirleach ar Fhóram Chois Fharraige um Phleanáil Teanga, go mbeidh sé mar sprioc ag an bhFóram go mbeadh an Spidéal ag obair i dtreo a stádas mar Ghaeltacht de Chatagóir A a fháil ar ais. Dúirt sí gur tuar dóchais an feabhas a tháinig ar úsáid na Gaeilge taobh amuigh den chóras oideachais sa Spidéal, i measc an aoisghrúpa faoi 19 bliain, ó 47.6% go 51.3%, de réir na tuarascála. Tháinig feabhas chomh maith i gCill Aithnín, an ceantar taobh thiar den Spidéal, ó 61.1% go 63.3%.

Seo mar a bhí an céatadán de chainteoirí laethúla sna toghroinn eile i gCois Fharraige a thuairiscítear:

  • Na Forbacha: 39% (2002) – 43% (2011)

  • An Spidéal: 68% (2002) – 65% (2011)

  • Cill Aithnín: 78% (2002) – 75% (2011)

  • An Cnoc (Sailearna): 83% (2002) – 81% (2011)

  • Tulach/Ros a’ Mhíl: 84% (2002) – 85% (2011)

Is féidir tuilleadh eolais a fháil faoin Nuashonrú ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht, chomh fada is a bhaineann sé le Cois Fharraige, anseo: Staid na Gaeilge i gCois Fharraige an Nuashonrú ar an SCT

Is féidir an tuarascáil iomlán a íoslódáil mar pdf anseo: Údarás Nuashonrú 2015


Seirbhísí Leictreonacha sa gComhar Creidmheasa

CCCCTá sé fógraithe ag Comhar Creidmheasa Cholmcille go bhfuil seirbhísí leictreonacha le cur ar fáil do na baill ag deireadh na míosa seo, a chuirfidh go mór leis na seirbhísí atá ar fáil. Faoin gcóras leictreonach beidh uimhir cuntais faoi leith, ar a dtugtar IBAN, ar fáil do gach ball chun gur féidir leo íocaíochtaí a fháil isteach sa gcuntas ó ranna stáit, ar nós íocaíochtaí Leasa Shóisialaigh nó deontas na mban tí ó Roinn na Gaeltachta, chomh maith le íocaíochtaí pinsin.

Tá forbairtí eile beartaithe do na seirbhísí. Faoi dheireadh an tsamhraidh cuirfear ar chumas na mball logáil isteach agus ráiteas a fháil go leictreonach, agus, níos deireannaí sa mbliain, beifear in ann an mórgáiste agus billí tí a íoc as an gcuntas sa gComhar Creidmheasa gan an baile a fhágáil.

Tá tuilleadh eolais ar fáil ach glaoch ar 593421. Is féidir an bhileog eolais faoi sheirbhísí leicteonacha an Chomhar Creidmheasa a íoslódáil anseo:  Bileog CCC faoi EFT.pdf


Tá na Gaeilgeoirí Tagaithe

An deireadh seachtaine seo caite tháinig na Gaeilgeoirí agus tá na Coláistí Gaeilge i gCois Fharraige faoi lán tseoil aríst agus tús curtha le séasúr eile. Tá tábhacht faoi leith ag baint le coláistí Gaeilge i gCois Fharraige agus coinníonn sé an greim faoin bhfiacaisl do go leor leor teaghlaigh.

Tá coláiste Gaeilge á reáchtáil sa Spidéal le os cionn 100 bliain anois i gColáiste Chonnacht agus cuireann na cúrsaí go mór le turasóireacht chultúrtha sa gceantar i rith an tsamhraidh. Is cinnte go gcabhraíonn na coláistí chomh maith leis an nGaeilge a choinneáil beo i gCois Fharraige.


Oíche Boogie ag Traidphicnic

TraidphicnicTá Oíche Boogie eagraithe ag Traidphicnic ar an Satharn, 6 Meitheamh, ag 9.30 thuas staighre Tigh Ghiblin sa Spidéal. Ceol ó na 70idí agus na 80idí a bheas ann, agus tá súil go ngléasfaidh daoine dá réir, agus is é DJ Will Softly a bheas i mbun an cheoil.

Bhi an-oíche ag an Dúshlan Damhsa sa gCrúiscín Lán, oíche Dé Domhnaigh, 24 Bealtaine.
Sí Eileen Cameron a bhuaigh an Damhsa Sean-nós is fearr, agus sa dara áit bhí Fiona Ní Fhlaithearta.
Emer Hennelly a bhuaigh an Damhsa Gaelach is fearr agus sa dara áit bhí Máirín Ní Neachtain-Uí Chonghaile.

Míle buíochas do chuile dhuine a bhí páirteach sa Dúshlán, chomh maith leis na hurraithoíri a bhronn na duaiseanna raifil, agus na daoine uilig a thug lámh chúnta dúinn. Bhailigh Coiste Traidphicnic €1300 ar an oíche sin, airgead a ghabhfas chun tairbhe na féile Traidphicnic, a bheas ar bun i mí Iúil.