Cois Fharraige: An Scéal is Nuaí

24 Samhain 2021


Féile Chois Fharraige

Cé gur cuireadh ar athló roinnt de na himeachtaí móra a bhí beartaithe a chur ar stáitse le linn Fhéile Chois Fharraige, chuathas ar aghaidh le roinnt mhaith de na himeachtaí eile.

Ar feadh cúig oíche den fhéile bhí deis ag daoine an píosa ceoil a bhí curtha le chéile ag Johnny Óg Connolly i gcuimhne ar a athair, an boscadóir clúiteach Johnny Phádraig Pheitir, a chloisteáil beo i Stiúideo Cuan.

Mar geall ar chúrsaí sláinte shocraigh Coiste na Féile an dá mhór-ócáid a bhí beartaithe a chur ar stáitse i Seanscoil Sailearna a chur ar athló: ‘I gCion ar Joe’: seó de chuid Aisteoirí an Spidéil i gcuimhne ar Joe Steve Ó Neachtain agus ‘Ceolchoirm Cholmcille’ le breith Cholmcille sa mbliain 521 a chomóradh. Tá sé i gceist na himeachtaí sin a reáchtáil san Earrach, nuair a bheas sé níos sábháilte daoine a thabhairt le chéile ag imeachtaí faoi dhíon.

Cumann Forbartha Chois Fharraige i gcomhar leis an bhFóram Pleanála Teanga do cheantar Chois Fharraige a d’eagraigh Féile Chois Fharraige le tacaíocht ó Ealaín na Gaeltachta, Foras na Gaeilge agus ó Chomhairle Chontae na Gaillimhe.


Cath an Spidéil

Ag ócáid chuimhneachán sa Spidéal ar an Domhnach seo caite, nochtaíodh leac i gcuimhne ar Chath an Spidéil 1921.

Sa bpictiúr tá daoine muinteartha leis an gceithre theaghlach ar las na Black an’ Tans a gcuid tithe mar dhíoltas ar an luíochán: Na Breathnaigh ón Sídheán; Na Cúláin ó Sailethúna; Na Coistealbhaigh ó Bhaile an Domhnalláin agus Na Droighneáin ón Tuar Beag.

[Pictiúr: Seán Ó Mainnín]

Mar chuid d’imeachtaí Fhéile Chois Fharraige noctaíodh leac cuimhneacháin ar an mballa ag Folan’s Corner, trasna ó Shiopa Mhic Phroinnséis i Sráidbhaile An Spidéil, ar an Domhnach, i gcuimhne ar an luíochán a chuir baill de Óglaigh na hÉireann ar an RIC 100 bliain ó shin ar an 14 Bealtaine 1921. Cé nár maraíodh aon duine den RIC san ionsaí, mar sin féin baineadh díoltas amach ar theaghlaigh na nÓglach a bhí páirteach san ionsaí nuair a las na Black an’ Tans ó Ghaillimh ceithre theach i gceantar An Spidéil.

  • Tigh Bhreathnach, Sídheán, an teach arb as Ned Breathnach.
  • Tigh Choistealbha, Baile an Domhnalláin, an teach arb as Pádraig Ó Coistealbha.
  • Tigh Chualáin, Saile Thúna, an teach arb as Pádraig Rua Ó Cúláin.
  • Tigh Dhroighneáin, An Tuar Beag, an teach arb as na deartháireacha Micheál agus Máirtín Ó Droighneáin.

Ar an Domhnach seo caite tháinig daoine muinteartha leis na teaghlaigh ar lasadh na tithe orthu le chéile don ócáid chuimhneacháin.

Ag an ócáid labhair Seán Ó Neachtain ó Chumann Staire is Seanchais Chois Fharraige faoin luíochán agus a tharla ar an 14 Bealtaine, 1921 agus ghlac sé buíochas le Cumann Forbartha Chois Fharraige a shocraigh an leac cuimhneacháin a fháil déanta. Ghlac Gearóid Ó Fátharta, Cathaoirleach ar an gCumann Forbartha, buíochas le Gearóid Mac Proinnsias as cead a thabhairt an leac a shocrú ar bhalla a thí i Sráidbhaile an Spidéil.

Tá pictiúir a tógadh ag an ócáid le feiceáil ach dul ag an nasc

https://www.seanomainnin.com/p823456798


Droichead Timín

Baibre Uí Churraidhín, An Cnocán Glas, ar chlé, bean Timín Joe Tim, ina seasamh taobh leis an gcloch a d’ainmnigh an droichead coisithe a thrasnaíonn Abhann an Spidéil. Ar dheis tá Clódagh Ní Dhioráin, gariníon le Timím, a nochtaigh an cloch i gcuimhne ar a Deaideó, Timín.

[Pictiúr: Seán Ó Mainnín]

Ar an Satharn seo caite, mar chuid d’imeachtaí Fhéile Chois Fharraige, ainmníodh an droichead coisithe a thrasnaíonn Abhainn Bholuisce i gcuimhne ar Thimín Joe Tim Ó Curraidhín, ón gCnocán Glas, a bhásaigh le linn ráig Covid in Ospidéal Ollscoile na Gaillimhe, mí Feabhra seo caite.

Comhlacht Forbartha an Spidéil a shocraigh an droichead a ainmniú i gcuimhne ar Thimín Joe Tim. Le ómós a thaispeáint do Timín, bhailigh thart ar 100 duine ag Seanchéibh An Spidéil, idir comharsana, cairde agus daoine muinteartha leis ar an Satharn seo caite, a bhean, a chlann is a gharchlann san áireamh. Ag labhairt leis an slua, dúirt Cathaoirleach Chomhlacht Forbartha an Spidéil, Steve Sweeney, nach mbeadh an cosán siúil cois cladaigh déanta, ná an droichead coisithe trasna na habhann, murach obair Thimín Joe Tim. Dúirt a sheanchara Jimí Jó Shéamuis Ó Fátharta gur fear gnímh a bhí i dTimín agus nuair a leag sé roimhe rud a dhéanamh, cosúil leis an droichead, ní stopfadh sé go mbeadh sé déanta, cuma céard iad na constaicí nó na fadhbanna a chasfadh leis ar an mbealach.

Sí a ghariníon, Clódadh Ní Dhioráin, a nocht an chloch ar a bhfuil ainm an droichid greanta, ‘Droichead Timín Joe Tim’.

Bhí baint mhór ag Timín Joe Tim le Scéim Uisce an Chnoic, le Comharchumann Chois Fharraige, le forbairt Pháirc Chumann Micheál Breathnach agus le cur chun cinn an liathróid láimhe i measc aos óg an cheantair. Chomh maith leis sin bhí go leor taighde déanta agus eolas bailithe aige ar an stair áitiúil i gCois Fharraige.

Tá pictiúir a tógadh ar an lá le fáil ar an nasc https://www.seanomainnin.com/p476745289


Cruinniú Cinn Bhliana an Chomharchumainn

Comharchumann ShailearnaIs ar an Déardaoin seo chugainn, 2 Nollaig, a thionólfar Cruinniú Cinn Bhliana Chomharchumann Sailearna Teo. Ach is ar líne, ag úsáid ZOOM, a bheas an cruinniú a reáchtáil arís i mbliana.

Is féidir rún a chur síos don chruinniú ach é a bheith curtha chuig an Rúnaí faoin 25 Samhain. Glacfar le páipéir ainmniúcháin ó scarthóirí ar mian leo folúntais ar an gCoiste Stiúrtha a líonadh, suas go dtí 25 Samhain chomh maith.

Ag an gcruinniú cuirfear cuntais iniúchtha an chomharchumainn don bhliain 2020 os comhair na scairshealbhóirí. Is do scairshealbhóirí amháin an cruinniú agus le páirt a ghlacadh sa gcruinniú ní mhór ríomhphost a sheoladh chuig sailearna@nullgmail.com faoin 5.00pm ar an Déardaoin seo, 25 Samhain, agus d’ainm a thabhairt.


Cruinniú faoi Zónáil Muilte Gaoithe i gCois Fharraige

Tuirbíní Gaoithe - An Cnoc

Ar an Máirt seo caite, tionóladh cruinniú poiblí i Seanscoil Sailearna faoin zónáil atá molta i nDréachtphlean Forbartha an Chontae, ar 23 paiste talún i gceantar Chois Fharraige, le haghaidh muilte gaoithe.

Thart ar 50 duine a bhí  láthair ina measc ceathrar de na comhairleoirí contae do cheantar Chonamara i láthair: Tomás Ó Curraoin, Alistair Mac Kinstry, Tom Welby agus Pádraig Joe Joe Mac an Iomaire. Sí Gormfhlaith Ní Thuairisc (RnaG) a bhí sa gcathaoir.

Léiríodh míshástacht faoi a laghad eolais a bhí ar fáil faoin zónáil agus cé go ndúirt mórán chuile dhuine a labhair nach raibh siad in aghaidh tuirbíní gaoithe a thógáil ach go raibh siad ag iarraidh a chinntiú nach mbeidís tógtha gar do thithe daoine.

Luadh go rmbeadh deis ag daoine aighneachtaí a sheoladh ag Comhairle Chontae na Gaillimhe nuair a dhéanfar an an chéad leagan eile de Dréachtphlean Forbartha an Chontae a fhoilsiú ag tús an chéad bhliain eile.

Ghlac Máirtín Ó Tuairisg, Cathaoirleach an ghrúpa a d’eagraigh an cruinniú buíochas le Cumann Forbartha Chois Fharraige a fuair cead ar son an ghrúpa Seanscoil Sailearna a úsáid don chruinniú poiblí.


Gradam eile ag Madame Lazare

MADAME LAZARE

Fógraíodh i gcaitheamh na seachtaine gur roghnaíodh an úrscéal nua le Tadhg Mac Dhonnagáin, MADAME LAZARE, mar Leabhar Gaeilge na mbliana sa gcomórtas liteartha a reáchtálann AN POST go bliantúil.

Tá cónaí ar an údar, Tadhg Mac Dhonnagáin, i mBaile Domhnalláin, An Spidéal.

MADAME LAZARE foilsithe ag BARZAZ, teach foilsitheoireachta nua–bhunaithe, a bhfuil sé mar aidhm aige ábhar léitheoireachta do dhaoine fásta i nGaeilge a chur ar fáil.

Tá an leabhar le fáil ón Spailpín Fánach, i gCeardlann an Spidéil.


Club Scannán

An Déardaoin seo, 25 Márta, beidh an scannán THE COUNTY, á thaispeáint i Seanscoil Sailearna, Indreabhán, ag tosú ag 8.15pm.

Scannán a insíonn faoin mbealach a mbíonn ar bhean déileáil le caimiléireacht, nuair a fhágtar í ina baintreach, freagrach as feilm déiríochta san Íoslainn atá go mór i bhfiacha.

An Déardaoin seo chugainn, 2 Nollaig, beidh an scannán greannmhar IT MUST BE HEAVEN á thaispeáint. Is féidir níos mó eolais faoi na scannáin agus suíochán a chur in áirithe ach dul ag an suíomh CLUBSCANNAN@nullGMAIL.COM. Ar mhaithe le sláinte agus sábháilteacht an lucht féachana teastaíonn teastas Covid le freastal ar na scannáin i Seanscoil Sailearna faoi láthair agus ní mhór masc a chaitheamh le linn an scannáin chomh maith.


Taispeántas Ealaíne

Aoife Ní Dhubhda ó Chárna, le cuid dá saothar ealaíne atá ar thaispeáint an tseachtain seo in Oifig Chomhlacht Forbartha an Spidéil, ar cúl na Ceardlainne, go dtí an Domhnach seo chugainn.   

[Pictiúr: Seán Ó Mainnín]

Tá an taispeántas ealaíne i seomra cruinnithe atá ag Comhlacht Forbartha an Spidéil ar an taobh ó thuaidh den Cheardlann ag leanacht ar aghaidh go deireadh na seachtaine.

Ar taispeáint tá saothar ó cheathrar ealaíontóirí: pictiúirí den tírdhreach mara timpeall orthu ar taispeáint ag Aoife Dowd ó Chárna agus Deirdre Caulfield ón Spidéal. Tá píosaí álainn snoíodóireacht adhmaid ann ag Piaras Ó Droighneáin agus tá dhá phíosa dealbhadóireacht á dtaispeáint ag an ngabha, Peadar Ó Cualáin.

 Piaras Ó Droighneáin ón Tuar Beag, le cuid den obair snoíodóireachta adhmaid a rinne sé, atá ar taispeáint an tseachtain seo in Oifig Chomhlacht Forbartha an Spidéil, go dtí an Domhnach seo chugainn.

[Pictiúr: Seán Ó Mainnín]


Torthaí Spóirt ón Deireadh Seachtaine

  • Sacar (Brennan Cup): Cois Fharraige 0, Foxford 5.
  • Sacar (faoi 17): Bearna/Na Forbacha 3, Boyle Celtic 0.
  • Sacar (faoi 16): Bearna/Na Forbacha 2, Manulla 1.
  • Sacar (faoi 14): Bearna/Na Forbacha 2, Colga .
  • Sacar (faoi 14): Macdara 3, Colemanstown Utd. 4.
  • Sacar (faoi 12): Macdara 1, Merlin Woods 4.
  • Sacar (faoi 12): Bearna/Na Forbacha 1, Salthill Devon 3

Nótaí Chois Fharraige

Cumann Forbartha Chois Fharraige a cuireann Nótaí Chois Fharraige le chéile chuile sheachtain don Churadh Chonnachta, a thagann amach gach Déardaoin. Fáilteofar roimh mhíreanna nuachta, pictiúirí nó eolas faoi imeachtaí, le foilsiú sa gcolún ach iad a sheoladh i bhfoirm leictreonach chuig notaicoisfharraige@nullgmail.com ar an Luan roimhré faoi 2.30pm. Is féidir an colún a léamh chomh maith ar an suíomh seo le ábhar breise.