Cartlann Nuachta: 9 Feabhra 2022

Beti Uí Bhaoil RIP

Beti Uí BhaoillIs i Seanscoil Sailearna a bhailigh daoine le chéile, idir gaolta, comharsana is cairde, le slán a fhágáil le Beth Jones, nó Beti Uí Bhaoill mar is fearr aithne uirthi i gCois Fharraige.

Sa mbliain 1975 tháinig Beti lena fearr chéile Brian go Cois Fharraige le cur fúthu. Ar an Teach Mór a thóg siad triúr clainne, Ruairí, Niamh agus Dara. Ní raibh siad i bhfad i gCois Fharraige go bhfuair an bheirt acu sáite in obair forbartha sa gceantar le Cumann Forbartha Chois Fharraige agus le Club Óige Lurgain. Bhí baint ag Beti le bunú Comhar Creidmheasa Cholmcille.

Bhí Caitlín Ní Chualáin ón Teach Mór ar duine de na daoine óga ó Chois Fharraige a tháinig faoi thionchar Beti agus í sa gClub Óige agus ba í Caitlín a bhí ar an stiúir don searmanas socraide. Labhair Caitlín agus Josie Chóilí Óig faoin obair iontach a rinne Beti in éindí le Brian le misneach, muinín agus spreagadh a thabhairt do óige an cheantair tríd an gClub Óige.

Thuig Beti cás na Gaeltachta go maith. Cainteoir dúchais Breatnaise ó Cym Penmachno ab ea í, a d’fhás aníos nuair a bhí ar lucht labhartha na Breatnaise troid a dhéanamh le cearta teanga a bhaint amach. D’inis a hiníon, Niamh Ní Bhaoill, roinnt scéalta faoin méid a bhí déanta ag Beti ar mhaithe leis an nGaeltacht agus leis an nGaeilge: bhí sí ina spiaire do lucht na Gaeilge ar feadh píosa ar Choiste Stiurtha an Language Freedom Movement, an dream a bhí ag iarraidh fáil réidh le riachtanas na Gaeilge sa státchóras.

Chas Aisling Ní Neachtain ceol ón mBreatain Bheag ar an gcruit, ag tabhairt aitheantais do dhúchas agus cúlra Breatnaise Bheti agus chas garmhac le Beti, Oisín Ó hEartáin ó Chorca Dhuibhne, an fonn mall draíochtúil ‘In Éirinn ní neosfainn cé hí’ag deireadh an tsearmanais. Tar éis an tsearmanais tugadh corp Bheti Uí Bhaoill ón tSeanscoil go Creimiteoir na Sionainne. Sheas an t-eileatram ag Scoil Náisiúnta Sailearna, áit a raibh páistí na scoile ina seasamh i líne chun ómós a thaispeáint do bhean a rinne a cion ar son an cheantair. Gur fada a bheas Beti i gcuimhne an phobail i gCois Fharraige.

Socraid Bheti Uí Bhaoill

An chónra á iompar amach as Seanscoil Sailearna tar éis searmanas socraide do Bheti Uí Bhaoill ón Teach Mór, ar an Déardaoin seo caite.

Tá an chónra á hiompar ag Cian Ó Baoill (garmhac) ar chlé, Ruairí Ó Baoill (mac) agus Oisín Ó hEartán (garmhac).


Club Scannán Sailearna

Club Scannán 2022 - The Collini Case

Radharc as an scannán THE COLLINI CASE a bheas á thaispeáint an Déardaoin seo, 10 Feabhra, i Seanscoil Sailearna ag 8.15pm. 

Cuireadh tús an Déardaoin seo caite beag le séasúr nua scannán i Seanscoil Sailearna, nuair a taispeánadh scannán ón Danmhairg. An Déardaoin seo chugainn is scannán ón nGearmáin á bheas á thaispeáint, The Collini Case, ag tosú ag ag 8.15pm.

Tá córas simplí ann le ticéad a cheannach d’aon cheann de na scannáin a bheas á thaispeáint, ach dul ag an suíomh WWW.CLUBSCANNAN.IE agus na treoracha a leanacht.


Club Leabhar Chois Fharraige

Re-na-bhFathachBeidh Club Leabhar Chois Fharraige ag teacht le chéile ar an gCéadaoin seeo chugainn, 16 Feabhra, ag 8.00pm i dTigh Mholly, Indreabhán, chun an cnuasach gearrscéalta, Ré na bhFathach le Colm Ó Ceallacháin a phlé. Beidh blaisíní bia ar fáil ar an oíche ó POTA Café. Le tuilleadh eolais a fháil is féidir scéal a chur chuig clubleabharcf@nullgmail.com.

Is i gCorcaigh atá cónaí ar Cholm Ó Ceallacháin. In 2017 a foilsíodh a chéad chnuasach gearrscéalta, I dTír Mhilis na mBeo — saothar a bhain áit amach ar ghearrliosta Ghradam Uí Shúilleabháin na bliana sin. Tá duaiseanna Oireachtais buaite aige, chomh maith le dámhachtainí ón gComhairle Ealaíon.

Is é Ré na bhFathach an dara cnuasach óna pheann.

Tá gach scéal anseo go hiontach agus tá an daonnacht go smior agus go fial sna scéalta. Tá úire, samhlaíocht agus slacht as an ngnách ag baint leis an insint agus leis na plotaí. Is amhlaidh go gcuireann na scéalta le bríonna a chéile mar aonad ealaíne, agus téamaí agus cúlraí ag freagairt dá chéile. Ina dhiaidh sin, is geall le míorúilt éagsúlacht an ábhair agus éagsúlacht na gcúlraí sna scéalta, cé go bhfuil snáithe ceangail ann chomh maith, an pholaitíocht go háirithe.” — Dr Róisín Ní Ghairbhí

Bíonn fáilte i gcónaí roimh bhaill nua.


Siúlóid Bhithéagsúlachta

Postaer Siúlóid Bhithéagsúlachta ar Phortach Sheanadh Mhach

Ar an Domhnach seo chugainn, 13 Feabhra, tá siúlóid á eagrú tríd an bportach i Seanadh Mhach, faoi stiúr an eiceolaí Cian Ó Ceallaigh. Is le deis a thabhairt do dhaoine aithne a chur ar phlandaí agus fiadhúlra an phortaigh atá an tsiúlóid á eagrú ag Ciotóg, mar chuid de thogra ealaíne Baint an Aeir, le maoiniú ón Scéim Gníomh Cruthaitheach don Aeráid.

Tá an ócáid saor in aisce agus fáilte roimh chách, ach ní mhór áit a chur in áirithe roimh ré le ríomhphost a sheoladh ag eolas@nullciotog.ie.


Cumann Micheál Breathnach

Lotto CMB 2022 (€20,000)

Is fiú go mór ticéid a cheannach na laethanta seo i Lotó Chumann Micheál Breathnach mar tá duais bhreá sa bpota óir, €20,000.

Tá Cumann Micheál Breathnach ag glacadh le ballraíocht faoi láthair. Is féidir é seo a dhéanamh ar líne ar clubforce.com agus dul go ‘Find my Club’ le fáil isteach ar leathnach Chumann Micheál Breathnach agus na treoracha a leanacht.

Tá na fóirne peile idirmhéanach agus sóisearach ar ais i mbun treanála le coicís anuas. Tá an chéad chluiche sraithe le imirt ag an bhfoireann idirmhéanach ar an deireadh seachtaine, 12ú/13ú do Mhárta.

Tá foireann shóisearach na mban ar ais i mbun treanála freisin agus is gearr go mbeidh roinnt de na fóirne, idir iománaíocht agus peil, ar ais chomh maith. Ar ndóigh, caithfidh chuile imreoir agus traenálaí a bheith cláraithe leis an gCumann sar a théann sé/sí ar ais i mbun treanála.


Iascaireacht Slaite i gCois Fharraige

Le linn seasúr 2021, ní raibh oscailte ach Casla agus Fermoyle le haghaidh iascach bradán agus breac geal. De bhrí nach dtáinig a ndóthain iasc isteach i gcóras an Chnoic agus Boluisce, níl cead iascaireacht ann faoi láthair. Teastaíonn 120 bradáin ar an gCnoc agus 540 sa mBoluisce sula mbeidh cead iascacht ann.

Bhí coinníollacha an-deacair i 2021 de bharr teas an tsamhraidh agus leibhéil an uisce a bheith ró-íseal agus b’éigean aibhneacha a dhúnadh ar feadh trí seachaine mí Iúil.

Fuair roinnt daoine bric mhóra le linn 2021: bhí breac ceithre phunt ag Enda Bonner ó Chumann Slat Iascaireachta na Ceathrún Rua.

I 2022 arís ní bheidh ach lochanna Casla agus Fermoyle oscailte le haghaidh iascaireacht slaite . Tá caighdeáin uisce ar Abhainn an Chnoic agus Boluisce buailte go mór de bharr coillte agus crainnte. Anuas air sin tá uisce portaigh ag sileadh isteach sna haibhneacha sin.

Le linn na bliana seo, tá sé i gceist ranganna cleachta iascaireachta a chur ar siúl ar lochanna nach bhfuil iontu ach an breac rua. Ar an gcaoi sin ní bheidh aon ghá ceadúnas stáit ar na lochanna sin.

Tá sé i gceist chomh maith aon airgid a bhailítear a úsáid as caoi a chur ar an gcéibhín ar Loch Tulach an Leath Thoir.


Galf Chois Fharraige

Beidh an chéad imeacht don bhliain 2022 ar bun ag Cumann Gailf Chois Fharraige i mBaile Uí Chonaola ar an Satharn, 19 Feabhra, ag tosaí ag 10.00am.

Tá fáilte roimh bhaill nua i gcónaí.

Tuilleadh eolais le fáil ó Phádraig ag 087 2525465.


Ranganna Gaeilge do Thuismitheoirí

Ranganna Gaeilge do Thuismitheoirí 2022

Tá tús curtha le ranganna Gaeilge do thuismitheoirí, á reáchtáil ag an bhFóram Pleanála Teanga do cheantar Chois Fharraige. Dhá chúrsa atá ar bun: cúrsa amháin do ghlantosaitheoirí, feiliúnach do dhaoine nach bhfuil aon taithí acu ar fhoghlaim ná ar labhairt na Gaeilge; rang eile do dhaoine a bhfuil ranganna nó cúrsa déanta acu cheana. Bíonn cúrsa na nglantosaitheoirí ann ar an Luan ag 7.00pm agus an cúrsa do na foghlaimeoirí eile ar bun ar an gCéadaoin ag 7.00pm. Is ar chóras zúm a bheas na ranganna ar bun an téarma seo. Le tuilleadh eolais a fháil, nó le clárú do na ranganna, níl le déanamh ach ríomhphost a chur chuig optchoisfharraige@nullgmail.com nó glaoch ar 083 0106294.


Tuirbín Gaoithe ar an mBóthar Buí

Tuirbíní Gaoithe - An Cnoc

Tuirbíní Gaoithe – An Cnoc

Tá achomharc déanta ar son Natural Forces Renewables Ltd. in aghaidh cinneadh Chomhairle Chontae na Gaillimhe, cead pleanála a dhiúltú le tuirbín gaoithe a bheadh 125m ar airde a thógáil ar an mBóthar Buí Is féidir le eagraíochtaí nó baill den phobal aighneacht a chur chuig An Bord Pleanála faoin achomharc atá déanta. Tá go dtí an Céadaoin, 23 Feabhra, leis an aighneacht a dhéanamh. Cosnaíonn sé €50 le aighneacht a dhéanamh.

Ag cruinniú a bhí ag Cumann Forbartha Chois Fharraige ar an Luan seo caite, socraíodh aighneacht a chur chuig an Bord Pleanála maidir leis na cúiseanna a bhfuil pobal an cheantair buartha faoin tuirbín gaoithe: go bhfuil sé le bheith ró ghar do thithe cónaithe i Leithrinn, i mBaile na mBroghach agus i Seana Draighean.


Club Óige le Bunú sna Forbacha

Tá oíche eolais á reáchtáil ar an Máirt seo chugainn, 15 Feabhra, i Scoil na bhForbacha ag 7.00pm, féachaint an bhféadfaí Club Óige a bhunú sna Forbacha. Tá an cruinniú á eagrú ag Oifigigh Pleanála Teanga Chois Fharraige i gcomhar le Óige na Gaeltachta. Beidh fáilte roimh dhaoine ar mian leo imeachtaí nó gníomhaíochtaí a chur chun cinn sa gceantar. Tá tuilleadh eolais ar fáil ó optchoisfharraige@nullgmail.com nó ón uimhir 083 0106294.


Grúpa Drámaíochta na bhFoghlaimeoirí

Club na bhFoghlaimeoirí (Uaighneas na Nollag)

Baill de Chlub na bhFoghlaimeoirí sa dráma Uaighneas na Nollag sa mbliain 2017

Tá grúpa drámaíochta ag teacht le chéile gach Aoine ag 7.30pm faoi scath Chlub Foghlaimeoirí Gaeilge Chois Fharraige. Sa ngrúpa tá meascán de chainteoirí líofa agus de fhoghlaimeoirí, cuid acu ar daoine nua sa gceantar iad.

Maireann na cleachtaí drámaíochta, atá ar zúm an téarma seo, thar ar uair go leith. Máirín Mhic Lochlainn a scríobhann na drámaí don Chlub. Tá breis eolais ar fáil ach teagbháil a dhéanamh le spiddalgaeilge@nullgmail.com nó glaoch a chur ar 085 8755073.


Torthaí Spóirt ón Deireadh Seachtaine

  • Sacar (faoi 17): Cois Fharraige 3, Loughrea 2.
  • Sacar (faoi 17): Bearna/Na Forbacha 0, Maree/Oranmore 2.
  • Sacar (Cailíní faoi 15): Bearna/Na Forbacha 4, Knocknacarra 1
  • Sacar (faoi 13): Bearna/Na Forbacha 1, Maree/Oranmore 4.

9 Feabhra 2022